KALÇA ÇIKIĞINDA ERKEN TANI ÖNEMLİDİR!

Çocuklarda kalça çıkığı nedir?

Kalça çıkıklığı güncel tıp ismiyle Gelişimsel Kalça Displazisi (GKD) olarak adlandırılmaktadır. GKD leğen (pelvis) kemiğinin alt dış kenarındaki yuva ile uyluk (femur) kemiğinin üst kısmındaki yuvarlak baş kısmı arasındaki uyumsuzluk sonucu başın yuvadan zamanla çıkmasıdır. (RESİM 1) Bu uyumsuzluk bebeğin anne karnında başlayıp doğumdan sonraki dönemde de devam etmesi ile oluşmaktadır.

GKD her 1.000 yeni doğan çocukta 1 ile 3 arasında, kız çocuklarda erkeklere göre 4 ile 5 kat daha fazla görülmektedir. Yaklaşık %40’ında her iki kalça etkilenmektedir. Tedavisi erken dönemde yapılmamış GKD’li bebeklerde ileri ki dönemlerde kalıcı kalça eklem harabiyeti ve özürlülüğe sebep olmaktadır.

GKD sebepleri nedir?

GKD’nin kesin bir sebebi bilinmemekle birlikte çoklu faktörlerin etkisi ile oluşabildiği bilinmektedir. En bilinen risk faktörü ailede GKD’li birinin varlığı, ilk çocuk olması ve kız cinsiyettir. Diğer nedenler aşağıda ki gibi sayılabilir;

  1. Genetik hastalıklar ve hormonal dengesizlikler
  2. Gebelikte çocuğun anne karnında anormal pozisyonda durması (makat pozisyon) ve doğumda bebeğin ters gelmesi
  3. Bebekler taşınırken özellikle ilk birkaç ayda sıkı sarılarak tutulup taşınması kundak etkisi yaratmakta
  4. Doğum sonrası bebeğe yapılan bacağı zorlayıcı hareketler ve kalça travmaları
  5. Bebeğin erken dönemde yürütece konulması da hatalı bir davranış olup gözden kaçırılmış bir kalça sorunun artmasına yol açabilir
  6. Doğumdan itibaren bebeğin kalçaların birbirine yakın duracak pozisyonlarda tutulması (kundağa sarılması gibi). Özellikle emzirme sırasında bebeklerin bacakları bitiştirilerek tutulması

Çocuğumda GKD olup olmadığını nasıl anlarım?

GKD her iki kalçadaysa ve hafifse geç döneme kadar tespit edilemeyebilir. Tek taraflı kalça tutulumlarında daha erken dönemde, yürümede aksama ve kısalık ile görülebilmektedir. Ancak yürüme dönemine kadar olan süre bile kolay tedavi için geç kalınmış olacaktır.

GKD olan bebeklerde kalça ve bacakların konumlarının eşitsizliği ve uyluk bulunan ciltte pililerin asimetrisi önemli bir belirtidir. (RESİM 2)

Çocuğunuzda bunun gibi belirtiler görüyorsanız erken teşhis ve tedavi için ortopedi doktoruna başvurmanızı öneririz.

GKD nasıl teşhis edilir?

GKD tanısı Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülen çalışmalar ile yurt çapında ilk bir iki aylık dönemde tarama ve kalça ultrasonografi (USG) ile daha erken dönemde konulmaktadır. Tanı testleri çocuğun yaşına göre değişmektedir. İlk 5-6 aylık dönemde doktor tarafından yapılan fizik muayene ve kalça USG ile konulmaktayken 6 aydan büyük çocuklarda kalça röntgeni ile kalça durumu görülebilir.

GKD nasıl tedavi edilir?

Tedavide tıpkı tanı gibi çocuğun yaşına göre değişmektedir. Tanı ne kadar erken konulup tedavi biran önce başlanırsa kolay tedavi yöntemleriyle daha iyi sonuçlar alınmaktadır. Yaş ilerledikçe tedavi şekli değişmekte daha karışık ve cerrahi işlemler uygulanmaktadır. İlk 5-6 aylık dönemde GKD tanılı çocuklara “pavlik bandajı” ile kalça kemiğinin kalça eklemine oturması ameliyatsız olarak sağlanabilmektedir.  (RESİM 3-A) 6-12 aylık dönemde gövde bacak (pelvik pedal) alçılama uygulanmaktayken (resim 3-B) 1-7 yaşlarında çeşitli kemik ameliyatları yapılarak kalça kemiğinin kalça eklemine oturması sağlanabilmektedir. Yaş büyüdükçe leğen ve uyluk kemiğine yapılan cerrahi teknikler değişmekte ve başarı şansıda azalmaktadır.

Erken teşhis ve tedavi edilmemiş GKD’li çocuklarda kalça ekleminde erken aşınma ve yıpranmaya bağlı olarak 60’lı yaşlarda gördüğümüz kireçlenme 30-40’lı yaşlarda oluşmaktadır. Bu durumda çocuğun erişkin dönemde 30-40’lı yaşlarda kalça protezi ameliyatını erken olmasına mecbur kılmaktadır. Kalça protezi tedavisi büyük bir ameliyat olup ameliyathanede hastanın kalçasına aşınıp kireçlenmiş kemik ve eklemlerden bir miktar kesilip çıkarılarak metalik protez monte edilmesidir. 30-40’lı yaşlarda konulan kalça protezinde erken aşınma, tekrar ameliyat edilme ve enfeksiyon riskleri de fazladır.

GKD için nasıl bir yol izlemeliyim?

Kalça eklemi doğumdan sonra da gelişimini sürdürür. Bu nedenle GKD oluşmasına yol açabilecek kalça gelişimine zarar verecek hareketler yapılmaması gerekir. Bunlar arasında bebeği kundağa almak, bebeklerin kucağa alındığında bacakları ayrı kalacak şekilde tutmamak, dar kıyafetler giydirerek bacakları sürekli yakın pozisyonda tutmak, çocuğun rahat hareket edebilmesine imkân verilmeyen örtüler kullanmak, bebeğin boyu uzasın diye yapılan bacağı zorlayıcı hareketler sayılabilir.

Ailenizde GKD’li birinin olması, çocuğunuzda uyluk ciltte pili asimetrisi ve bacak uzunluk farkı olduğunda ortopedi doktoruna başvurup muayenesinin yapılmasını önermekteyiz.

Sağlıklı ve mutlu günler dilerim.

 

Yazar:

Ortopedi ve Travmatoloji Uzmanı

KALÇA ÇIKIĞINDA ERKEN TANI ÖNEMLİDİR!” için bir yorum

Bir Cevap Yazın

Aşağıya bilgilerinizi girin veya oturum açmak için bir simgeye tıklayın:

WordPress.com Logosu

WordPress.com hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Google fotoğrafı

Google hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Twitter resmi

Twitter hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Facebook fotoğrafı

Facebook hesabınızı kullanarak yorum yapıyorsunuz. Çıkış  Yap /  Değiştir )

Connecting to %s